مطلب علمی ورزشی(آسیب های عضله)

بهطورکلی آسیبxadهای رایج عضله شامل:

1. پارگيxadهای عضلانی که در یک نوع سیستم طبقهبندی شامل دو نوع زیر میباشد:

الف) پارگی ناشی از کشش (استرین)

ب) پارگی ناشی از فشار (ضربه و لهشدگی)

2. گرفتگي عضلاني (اسپاسم)

3. كوفتگي عضلانی (سفتي، دردناک شدن عضله پس از تمرین)

1. پارگی عضلانی

عضله و وتر در کنار یکدیگر بهعنوان یک واحد عمل میکنند. اصولاً آسیب ممکن است در هر یک از نقاط زیر اتفاق افتد: مبدأ عضله، بطن عضله، محل اتصال عضله و وتر، خود وتر یا محل اتصال وتر به ضریع استخوان. پارگی یا کشیدگی عضله و وتر را استرین مینامند. زمانی که پارگی عضلانی اتفاق میافتد ناگزیر مقداری خونریزی نیز وجود خواهد داشت که این امر خودبهخود تماس بین دو انتهای پاره شده را کاهش داده و بر روند درمان تأثیر میگذارد. فعالیتهای ورزشی ممکن است سبب بروز چند نوع مختلف از پارگیهای عضلانی شوند از جمله، پارگی ناشی از کشش غیرعادی و پارگی ناشی از فشار و ضربه مستقیم .

پارگي ناشي از كشش غیرعادی

این حالت درنتیجه کشش یا بار بیشازحد ایجاد میشود و معمولاً در بخش سطحی عضله یا در ابتدا و انتهای عضله اتفاق میافتد. این پارگی نتیجه نیروی درونی است که ورزشکار در عضله خویش تولید میکند، مانند هنگامیکه انقباض برونگرا در مقابل یک نیروی مقاومت فزاینده انجام میشود. سایر حرکات در ورزش شامل توقف ناگهانی، کاهش شتاب (به حالت غیرعادی)، افزایش شتاب (با تمرکز حواس)، یا ترکیب خطرناك افزایش و کاهش شتاب به هنگام چرخیدن، برش زدن، پریدن و امثال اینها عامل کشش غیرعادی به شمار میروند. ورزشهایی مثل دو سرعت که مستلزم انقباضهای انفجاری عضله است و اغلب در عضلههایی که بر دو مفصل عمل میکنند مانند عضلات پشت ران (همسترینگ). عضلات دو مفصله همسترینگ زانو را خم و مفصل ران را باز میکنند، این عضلهها قادر نیستند در خلال دویدن هر دو عمل را بهطور همزمان و با کارایی بالا انجام دهند.

عوامل مؤثر در بروز پارگي عضلاني

- تمرین ناکافی یا گرم نکردن، خستگی عضله، آسیبدیدگی قبلی و عدم توانبخشی صحیح، قرارگیری عضله در معرض سرما و تمرینی که موجب تولید اسیدلاکتیک شود.

- عضلات کشیده که به مفصل اجازه حرکت کامل نمیدهند، در ورزشهایی که به انعطافپذیری نیاز دارند صدمه خواهند دید.

- عضله ممکن است درنتیجه آسیب جدی قبلی، دارای بافت لیفی ناشی از بافت جوشگاهی باشد (این بافت نسبت به عضله خاصیت ارتجاعی کمتری دارد بنابراین مستعد صدمه است.)

درجهxadبندی میزان پارگی عضلانی

پارگیهای عضلانی به دودسته پارگی جزئی (درجه 1 و 2) و پارگی کامل (درجه 3) تقسیم میشود:

كشیدگي درجهیک یا خفیف

عبارت است از کشش بیشازحد تارهای عضلانی که در آن حداکثر پنج درصد از تارها دچار پارگی شده باشند. این حالت موجب کاهش قدرت یا ایجاد محدودیت درحرکت نمیشود ولی میهماننوازی استقامت را سریعاً کاهش دهد. انجام حرکت فعال یا کشش غیرفعال (کشش منفی) موجب بروز درد در موضع شده و توأم با ناراحتی است. در استرین درجهیک بهترین روش درمان، استراحت، جلوگیری از حرکت و حمایت عضو صدمهدیده است. خوردن آسپرین برای کاهش تورم مفید میباشد اما تزریق استروئید مفید نیست .

كشیدگي درجهدو یا متوسط

استرین درجهدو شبیه به پارگی کامل است اما پارگی کامل نیست. نزول قدرت در استرین درجهدو به علت پارگی است و از 10 تا 90 درصد میتواند قدرت عضله را پایین آورد. علائم استرین درجهدو مانند استرین درجهیک بوده ولی شدیدتر میباشد، درنتیجه هرگونه تلاش برای انقباض عضله، درد تشدید خواهد شد. درمان شامل قرار دادن یخ و تزریق موضعی لیدوکائین است. این دو روش همراه با حمایت عضو صدمهدیده، موجب درمان میشود.

كشیدگي درجه سه یا شدید

انقباض عضلانی شدید علیه یک نیروی مقاومت زیاد، موجب استرین درجه سه میشود که سبب گسیختگی کامل تارهای عضلانی میشود. در استرین درجه سه عملکرد عضله کاملاً از بین میرود، البته در انقباضات غیرارادی شدید (کرامپ عضلانی) و کوتاهمدت نیز عملکرد عضله از بین میرود و برای تشخیص این دو میتوان از شکل ظاهری عضله کمک گرفت زیرا در پارگی کامل، تغییر شکل در سرتاسر بطن عضله وجود دارد و ممکن است عضله بهطرف بالا جمع شود و یک برجستگی رده مانند ایجاد کند. درمان استرین درجه سه باید قبل از درمان استخوان و لیگامنت صدمهدیده صورت گیرد و نیازمند جراحی میباشد. در صورت بروز استرین درجه سه 6 تا 10 هفته استراحت برای ورزشکار لازم است .

درمان عمومي برای پارگي عضلاني و خونریزی

اولین مورد در درمان آسیب، صرفنظر از علت عارضه، توقف یا کنترل خونریزی عضله است و فرد باید موارد زیر را 48 تا 72 ساعت اول بعد از صدمه، رعایت کند.

- استراحت، بانداژ موضع، بالا نگهداشتن عضو صدمهدیده، برداشتن فشار از روی عضو

- در 2 تا 3 روز اول که مرحله حاد صدمه است نباید از گرما و یا ماساژ استفاده کرد زیرا ماساژ حکم ضربههای ریز را دارد و میتواند در این مدت موجب افزایش خونریزی گردد .

درمان پس از 72 ساعت

- گرمادهی موضعی، گاهی درمان بهوسیله سرما و گرمای متقابل

- انجام تمرینات درمانی. در مواردی که خونریزی گسترده است، بهویژه هنگام خونریزی درون عضلانی، پارگی کامل یا پارگی بیش از نصف بطن عضله انجام عمل جراحی باید موردتوجه قرار گیرد. این مطلب زمانی اهمیت زیادی دارد که عضله مصدوم ازنظر عملکرد منحصربهفرد بوده و یا عضله موافق نداشته باشد، مانند عضله سینهای بزرگ یا چهار سر ران. پسازاین اعمال، برنامه توانبخشی باید با مشورت پزشک و ورزشکار طراحی و تنظیم شود که با توجه به موضع آسیبدیده و شدت صدمه انجام میگیرد .

سرگروه درس تربیت بدنی:سیده اعظم حسینی

ضمن خدمت مدیران و معلمان تربیت بدنی ناحیه یک...